GenoRoots: ένα ψηφιακό γενεαλογικό αρχείο
Το GenoRoots είναι το εργαλείο με το οποίο οργανώνονται και παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα τα στοιχεία για πρόσωπα, για τις συγγένειές τους και για τις φωτογραφίες στις οποίες εμφανίζονται. Σχεδιάστηκε για το Καμηλάρι, με τρόπο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες ιστοσελίδες. Σήμερα χρησιμοποιείται σε δύο: στην ιστοσελίδα του Καμηλαρίου, για τις οικογένειες του χωριού, και στο GeoTour, για ιστορικά γενεαλογικά δέντρα οικογενειών της Κρήτης.
Πώς οργανώνονται τα στοιχεία
Η βασική μονάδα είναι το πρόσωπο. Για κάθε πρόσωπο καταγράφονται το όνομα, το φύλο, η γέννηση και ο θάνατος (ημερομηνία και τόπος), σημειώσεις και, όπου υπάρχει, ένα πορτρέτο. Όπου είναι γνωστά, καταγράφονται επίσης ο τόπος ταφής, η ιστορική περίοδος στην οποία έζησε το πρόσωπο και οι πηγές από τις οποίες προέρχονται τα στοιχεία. Οι ημερομηνίες καταχωρίζονται όπως τις γνωρίζουμε: αν μια πηγή αναφέρει μόνο «1908» ή «Δεκέμβριος 1936», έτσι καταγράφεται, χωρίς να προστίθεται ακρίβεια που δεν υπάρχει. Οι κατά προσέγγιση χρονολογίες σημειώνονται ως τέτοιες («περ. 1850»).
Οι σχέσεις οργανώνονται σε οικογένειες, δηλαδή σε ζευγάρια με τα παιδιά τους. Τα αδέρφια δεν καταχωρίζονται χωριστά· προκύπτουν από τους κοινούς γονείς. Για κάθε οικογένεια σημειώνεται πόσο βέβαιη είναι η σχέση: αν τεκμηριώνεται από πηγές, αν είναι πιθανή ή αν στηρίζεται μόνο στην οικογενειακή παράδοση. Στη σελίδα του προσώπου οι δύο τελευταίες περιπτώσεις εμφανίζονται με την αντίστοιχη ένδειξη δίπλα στη σχέση.
Επιπλέον, τα πρόσωπα εντάσσονται σε ομάδες, όπως τα σόγια του χωριού. Ένα πρόσωπο μπορεί να ανήκει σε περισσότερες από μία ομάδες, για παράδειγμα σε εκείνη της οικογένειας όπου γεννήθηκε και σε εκείνη όπου παντρεύτηκε.
Ένας ιστότοπος μπορεί να φιλοξενεί περισσότερα από ένα δέντρα, ανεξάρτητα μεταξύ τους, που ονομάζονται συλλογές. Κάθε συλλογή έχει τη δική της σελίδα, και τα πρόσωπα και οι ομάδες της δεν αναμειγνύονται με εκείνα των άλλων συλλογών.
Κάθε πρόσωπο έχει έναν μόνιμο αριθμό, που δεν αλλάζει ποτέ. Πάνω σε αυτόν τον αριθμό στηρίζεται η σύνδεση με το φωτογραφικό αρχείο. Ένα πρόσωπο μπορεί, τέλος, να συνδεθεί με ένα άρθρο του ίδιου ιστότοπου που αναφέρεται σε αυτό, ώστε ο αναγνώστης να περνά από τη μία σελίδα στην άλλη.
Η παρουσίαση στην ιστοσελίδα
Η περιήγηση ξεκινά από τις ομάδες. Κάθε ομάδα εμφανίζεται ως κύκλος, με μέγεθος ανάλογο του αριθμού των μελών της. Όπου υπάρχουν πορτρέτα μελών, εμφανίζονται αχνά μέσα στον κύκλο και εναλλάσσονται αργά, χωρίς να καλύπτουν το όνομα. Επιλέγοντας μια ομάδα εμφανίζονται τα μέλη της· επιλέγοντας δύο, εμφανίζονται τα πρόσωπα που ανήκουν και στις δύο. Με αυτόν τον τρόπο φαίνονται οι δεσμοί ανάμεσα στις οικογένειες, που συνήθως οφείλονται σε γάμους. Στην πρώτη επίσκεψη, μια σύντομη υπόδειξη πάνω από τη λίστα των μελών εξηγεί ότι η επιλογή ενός προσώπου ανοίγει το δέντρο του.
Από κάθε πρόσωπο ο επισκέπτης περνά στο δέντρο. Το δέντρο δεν εμφανίζεται ολόκληρο· έχει στο κέντρο το επιλεγμένο πρόσωπο, με τους γονείς, τον σύζυγο και τα παιδιά γύρω του. Η κάρτα του προσώπου που βρίσκεται στο κέντρο ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες με έντονο περίγραμμα και ελαφρώς μεγαλύτερο μέγεθος. Με την επιλογή ενός συγγενή, το δέντρο μετακινείται ώστε το κέντρο να περάσει σε εκείνον. Έτσι η μετάβαση από γενιά σε γενιά γίνεται σταδιακά και ο αναγνώστης δεν χάνει τον προσανατολισμό του. Όπου υπάρχει πορτρέτο, εμφανίζεται στην κάρτα του προσώπου.
Κάθε πρόσωπο έχει επίσης δική του σελίδα, με τα στοιχεία του, τους στενούς συγγενείς, το τμήμα του δέντρου γύρω από αυτό, τις πηγές και, όπου υπάρχει, τον σύνδεσμο προς το σχετικό άρθρο.
Η σύνδεση με το φωτογραφικό αρχείο
Οι φωτογραφίες του Συλλόγου βρίσκονται στο φωτογραφικό αρχείο, ξεχωριστά από την ιστοσελίδα. Κατά την καταλογογράφηση, για κάθε πρόσωπο που αναγνωρίζεται σε μια φωτογραφία καταγράφεται το όνομά του μαζί με τον μόνιμο αριθμό του, στη μορφή «Όνομα [αριθμός]».
Το GenoRoots διαβάζει αυτές τις ενδείξεις από το αρχείο και αντιστοιχίζει τον αριθμό στο σωστό πρόσωπο. Η σελίδα κάθε προσώπου δείχνει σε πόσες φωτογραφίες εμφανίζεται και οδηγεί σε αυτές. Η αντιστοίχιση βασίζεται στον αριθμό και όχι στο όνομα, ώστε να μην επηρεάζεται από διαφορές στη γραφή ή από συνωνυμίες, που στα χωριά είναι συχνές. Το αρχείο παραμένει η πηγή για τις φωτογραφίες και το δέντρο η πηγή για τα πρόσωπα· το GenoRoots απλώς τα συνδέει, χωρίς να μεταβάλλει το αρχείο.
Η σύνδεση αυτή χρησιμοποιείται σήμερα μόνο στο Καμηλάρι. Είναι προαιρετική, και το GeoTour λειτουργεί χωρίς αυτήν.
Η μετάβαση από την προηγούμενη εφαρμογή
Τα στοιχεία της προηγούμενης εφαρμογής του Καμηλαρίου μεταφέρθηκαν αυτούσια: περίπου εξήντα πρόσωπα και είκοσι οικογένειες, όσα είχαν καταγραφεί μέχρι τότε. Οι αριθμοί των προσώπων διατηρήθηκαν, επειδή είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί στην καταλογογράφηση των φωτογραφιών. Οι παλιές διευθύνσεις των σελίδων οδηγούν αυτόματα στις νέες, ώστε να μη χαθούν σύνδεσμοι που έχουν ήδη κοινοποιηθεί.
Η καταχώριση και η συντήρηση
Ένα τέτοιο αρχείο έχει αξία μόνο αν μπορεί να ενημερώνεται από μέλη του Συλλόγου χωρίς τεχνικές γνώσεις. Η καταχώριση γίνεται από μια φόρμα στα ελληνικά, και οι σχέσεις (γονείς, γάμοι, παιδιά) ορίζονται επιλέγοντας πρόσωπα από λίστες. Ο αριθμός κάθε προσώπου εμφανίζεται στην ίδια οθόνη, έτοιμος για χρήση στην καταλογογράφηση των φωτογραφιών.
Όταν τα στοιχεία είναι πολλά ή υπάρχουν ήδη σε πρόγραμμα γενεαλογίας, εισάγονται μαζικά από αρχείο GEDCOM. Η εισαγωγή μπορεί να επαναληφθεί: τα πρόσωπα αναγνωρίζονται από τον αριθμό τους και ενημερώνονται, χωρίς να δημιουργούνται διπλές εγγραφές.
Γλώσσες
Το περιβάλλον του GenoRoots, δηλαδή τα κουμπιά, οι τίτλοι και οι ενδείξεις, είναι μεταφράσιμο και υπάρχει σήμερα στα ελληνικά και στα αγγλικά. Οι ημερομηνίες εμφανίζονται στη γλώσσα της σελίδας (π.χ. «15 Ιανουαρίου 2026» στα ελληνικά). Για τα ονόματα προβλέπεται και γραφή με λατινικούς χαρακτήρες.
Στο Καμηλάρι η ιστοσελίδα λειτουργεί στα ελληνικά, και προετοιμάζεται η αγγλική εκδοχή, που απευθύνεται κυρίως σε απογόνους Καμηλαριανών στο εξωτερικό. Στο GeoTour τα δέντρα εμφανίζονται στις οκτώ γλώσσες του ιστότοπου. Η μετάφραση των κειμένων (βιογραφικά σημειώματα, τόποι, περίοδοι) γίνεται μηχανικά από το σύστημα μετάφρασης του GeoTour. Τα ελληνικά ονόματα των προσώπων καταχωρίζονται από άνθρωπο και η μηχανική μετάφραση δεν τα αλλάζει.
Χρήση σε άλλους ιστότοπους
Από την αρχή, στόχος ήταν το GenoRoots να μην εξαρτάται από το Καμηλάρι. Είναι αυτόνομο πρόσθετο για το WordPress, την πλατφόρμα στην οποία βασίζονται οι ιστοσελίδες πολλών συλλόγων και φορέων, και μπορεί να εγκατασταθεί σε οποιονδήποτε ιστότοπο αυτού του τύπου. Υιοθετεί τα χρώματα του κάθε ιστότοπου, μεταφράζεται σε άλλες γλώσσες και εισάγει δεδομένα σε μορφή GEDCOM, το κοινό πρότυπο των προγραμμάτων γενεαλογίας. Έτσι, μια κοινότητα που έχει ήδη καταγράψει τις οικογένειές της σε τέτοιο πρόγραμμα δεν χρειάζεται να τις ξαναγράψει. Η σύνδεση με φωτογραφικό αρχείο είναι προαιρετική.
Όσα διαφέρουν από ιστότοπο σε ιστότοπο ορίζονται από τον ίδιο τον ιστότοπο και όχι μέσα στο GenoRoots: οι διευθύνσεις των σελίδων, τα χρώματα, η σειρά ονόματος και επωνύμου, το αν εμφανίζεται αναζήτηση ονομάτων. Το GeoTour είναι η πρώτη περίπτωση όπου αυτό εφαρμόστηκε στην πράξη.
Η προσαρμογή για το GeoTour πρόσθεσε στο ίδιο το GenoRoots ορισμένες λειτουργίες: τις συλλογές, τον τόπο ταφής, την ιστορική περίοδο, τις πηγές, την ένδειξη βεβαιότητας των σχέσεων, τη σύνδεση με άρθρα και τα πορτρέτα μέσα στους κύκλους των ομάδων. Οι λειτουργίες αυτές είναι διαθέσιμες σε κάθε ιστότοπο που χρησιμοποιεί την τρέχουσα έκδοση.
Πέρα από άλλα χωριά και πολιτιστικούς συλλόγους, το ίδιο σχήμα μπορεί να εξυπηρετήσει κοινότητες της διασποράς, τοπικά ιστορικά αρχεία ή εκπαιδευτικά έργα, όπου η σχέση ανάμεσα σε πρόσωπα και οικογένειες είναι μέρος της ιστορίας που αφηγούνται.
Το GenoRoots στο GeoTour
Το GeoTour είναι ιστότοπος για τους τόπους της Κρήτης: χωριά, μνημεία, διαδρομές, με χάρτη και σελίδες για ιστορικά πρόσωπα. Εκεί το GenoRoots χρησιμοποιείται για γενεαλογικά δέντρα οικογενειών που έχουν θέση στην ιστορία του νησιού. Σήμερα υπάρχουν δύο συλλογές:
Βενιζέλος: η οικογένεια Βενιζέλου των Μουρνιών και της Χαλέπας και οι οικογένειες με τις οποίες συνδέθηκε με γάμους (Πλουμιδάκη, Μητσοτάκη και άλλες), από τα τέλη του 18ου αιώνα έως σήμερα. Περιλαμβάνει 42 πρόσωπα, 15 οικογένειες και 7 ομάδες.
Ξυλούρης: η οικογένεια Ξυλούρη από τα Ανώγεια, από τον Αντώνη «Ψαράκη», που η παράδοση τον θυμάται ως αγωνιστή των επαναστάσεων του 19ου αιώνα, έως τα αδέρφια Νίκο (Ψαρονίκο), Αντώνη (Ψαραντώνη) και Γιάννη (Ψαρογιάννη) και τις επόμενες γενιές. Περιλαμβάνει 19 πρόσωπα, 6 οικογένειες και 3 ομάδες.
Τα στοιχεία των δύο δέντρων συγκεντρώθηκαν από δημοσιευμένες πηγές (βιβλιογραφία, εγκυκλοπαίδειες, δημοσιεύματα του Τύπου), οι οποίες αναγράφονται στη σελίδα κάθε προσώπου. Πρόσωπα και σχέσεις που δεν βρέθηκαν σε πηγή που να μπορεί να παρατεθεί δεν καταχωρίστηκαν, ακόμη κι αν αναφέρονται αλλού. Όπου οι πηγές διαφωνούν, όπως στο έτος γέννησης του Ψαραντώνη (1937 ή 1942), η διαφωνία σημειώνεται στο κείμενο. Για τα πρόσωπα που ζουν και δεν έχουν δημόσιο ρόλο καταγράφονται μόνο το όνομα και η θέση τους στο δέντρο.
Το GeoTour προσθέτει στα δέντρα τη σύνδεση με τους τόπους, χωρίς να αλλάξει το ίδιο το GenoRoots. Κάθε πρόσωπο μπορεί να συνδεθεί με σελίδες τόπων του GeoTour, με σημείωση για το τι συνέβη εκεί και πότε («Γεννήθηκε», «Γεννήθηκε και τάφηκε», «Έζησε εδώ»). Τα πρόσωπα αυτά εμφανίζονται:
στον χάρτη του GeoTour, ως μικρότερα και πιο αχνά σημάδια από εκείνα των ιστορικών προσώπων, ώστε να ξεχωρίζουν στη σελίδα κάθε τόπου, μαζί με τα σχετικά πρόσωπα: κάτω από τα ιστορικά πρόσωπα, με ένδειξη ότι πρόκειται για μέλος οικογένειας και με το όνομα του δέντρου στο οποίο ανήκουν
Όταν ένα πρόσωπο έχει ήδη δική του σελίδα ιστορικού προσώπου στο GeoTour, όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος ή ο Νίκος Ξυλούρης, εμφανίζεται μία μόνο φορά, ως ιστορικό πρόσωπο, και η σελίδα του στο δέντρο οδηγεί σε αυτήν.
Η σύνδεση με τους τόπους γίνεται μόνο όπου υπάρχει σελίδα για τον τόπο στο GeoTour. Τόποι όπως το μουσείο Νίκου Ξυλούρη στα Ανώγεια ή οι τάφοι της οικογένειας Βενιζέλου στο Ακρωτήρι δεν έχουν ακόμη δική τους σελίδα και θα συνδεθούν όταν δημιουργηθεί.
Παραδείγματα σε λειτουργία
Καμηλάρι:
Οι οικογένειες του Καμηλαρίου: https://kamilari.org.gr/mele/
GeoTour:
- Όλα τα δέντρα: https://www.geotour.gr/el/family-trees/
- Η οικογένεια Βενιζέλου: https://www.geotour.gr/el/family-trees/venizelos/
- Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στο δέντρο: https://www.geotour.gr/el/family-member/eleftherios-venizelos/
- Η οικογένεια Ξυλούρη: https://www.geotour.gr/el/family-trees/xylouris/
- Ο Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης): https://www.geotour.gr/el/family-member/giannis-psarogiannis-xylouris/
- Οι Μουρνιές, με τα μέλη της οικογένειας Βενιζέλου που συνδέονται με το χωριό: https://www.geotour.gr/el/listing/mournies-chania/
- Τα Ανώγεια, με τα μέλη της οικογένειας Ξυλούρη: https://www.geotour.gr/el/listing/anogeia-anogia/
Όρια και ανοιχτά ζητήματα
Ένα εργαλείο δεν λύνει τα προβλήματα των πηγών. Η ακρίβεια του δέντρου εξαρτάται από την τεκμηρίωση κάθε στοιχείου, και οι προφορικές μαρτυρίες, όσο πολύτιμες κι αν είναι, χρειάζονται διασταύρωση. Η ένδειξη βεβαιότητας στις σχέσεις βοηθά τον αναγνώστη να ξεχωρίσει το τεκμηριωμένο από το πιθανό, δεν αντικαθιστά όμως την έρευνα. Η ομαδοποίηση σε σόγια είναι επίσης επιλογή του Συλλόγου, ή του συντάκτη του κάθε δέντρου, και όχι αντικειμενικό δεδομένο.
Στο GeoTour οι πηγές είναι κυρίως δευτερογενείς: εγκυκλοπαίδειες, βιογραφίες και δημοσιεύματα του Τύπου. Για τις παλαιότερες γενιές οι πληροφορίες είναι λίγες και συχνά δεν υπάρχουν ημερομηνίες. Η μηχανική μετάφραση των κειμένων σε άλλες γλώσσες μπορεί να περιέχει λάθη, τα οποία διορθώνονται όταν εντοπιστούν.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν τα στοιχεία προσώπων που βρίσκονται εν ζωή. Ένα δημόσιο γενεαλογικό αρχείο πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην καταγραφή της μνήμης και τον σεβασμό της ιδιωτικότητας. Αυτό είναι ζήτημα που θα συνεχίσει να απασχολεί τον Σύλλογο, καθώς και κάθε ιστότοπο που χρησιμοποιεί το εργαλείο, όσο τα αρχεία μεγαλώνουν.